Welke juridische kaders gelden voor Wmo inkoop?

Kader 1: de Wmo 2015

De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 legt de verantwoordelijkheid voor ondersteuning van mensen die thuis wonen bij gemeenten: huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, beschermd wonen, opvang, hulpmiddelen en vervoer. Gemeenten mogen die ondersteuning zelf leveren of inkopen, maar moeten kwaliteitseisen stellen, de continuïteit voor cliënten bewaken en bij contractwisseling rekening houden met de overgang van cliënten en personeel. Voor aanbieders betekent dat: de gemeente bepaalt de producten en de eisen, maar moet zorgvuldig zijn met wisselingen en cliënten hebben in beginsel keuzevrijheid tussen gecontracteerde aanbieders. De inkoopvormen die daaruit volgen, staan op de hub aanbesteding Wmo.

Kader 2: de Aanbestedingswet en het verlichte regime

De drempels en het regime staan uitgelegd bij de aanbestedingsdrempel en drempelbedragen.

Kader 3: de AMvB reële prijs Wmo

Sinds 2017 verplicht het Uitvoeringsbesluit Wmo gemeenten om bij inkoop een reële prijs vast te stellen die ten minste de kostprijs dekt: cao-lonen en de ontwikkeling daarvan, redelijke overhead, kosten voor scholing en verzuim, reis- en indexeringskosten. De gemeente moet de prijs onderbouwen en mag aanbieders vragen inzicht te geven in hun kosten. Voor aanbieders is dit het belangrijkste kader: het beschermt tegen tarieven onder de kostprijs en geeft een grond om in de vragenronde een tarief aan te vechten dat de cao-ontwikkeling niet volgt. Het betekent ook dat concurrentie bij Wmo-aanbestedingen meestal op kwaliteit gaat, met vaste tarieven en niet op prijs.

Kader 4: open house en de rechtspraak

Het Europese Hof van Justitie heeft bepaald dat een systeem waarin een overheid alle aanbieders toelaat die aan vooraf bekendgemaakte eisen voldoen, zonder selectie of gunning, geen overheidsopdracht is en dus niet onder de aanbestedingsrichtlijnen valt. Dat is de juridische basis van open house. Gemeenten moeten wel transparant zijn (eisen en tarieven vooraf bekendmaken, gelijk toepassen) en mogen aanbieders niet zonder grond weigeren. Voor aanbieders betekent dat toegang zonder concurrentie, maar ook zonder volumegarantie en zonder de rechtsbescherming van een gunningsbeslissing. Hoe beide vormen procedureel verlopen, staat bij de procedurele stappen bij een Wmo-aanbesteding.

Kader 5: de regels voor aanbieders zelf

• Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza). Meldplicht voor nieuwe zorgaanbieders en een vergunningplicht voor grotere instellingen; gemeenten vragen het bewijs als toelatingseis.
• Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en het kwaliteitskader van de branche: klachtenregeling, geschilleninstantie, meldcode.
• Verklaring omtrent het gedrag voor medewerkers en, per regio, aanvullende screening.
• Cao-naleving (VVT, Sociaal Werk, Gehandicaptenzorg) en bij huishoudelijke hulp de overname van personeel bij contractwisseling.
• iWmo-berichtenverkeer via het landelijke knooppunt, een AGB-code en verantwoording volgens het landelijke accountantsprotocol, vaak met regionale toevoegingen.
• Privacy. Verwerkersafspraken met de gemeente en de AVG voor cliëntgegevens.

De kaders per inkoopronde in beeld

De kaders zijn stabiel, de toepassing per regio verschilt: producten, tarieven, verantwoording en eisen staan verspreid over leidraad, overeenkomst en protocollen. Vollo vindt elke Wmo-inkoopronde op dag één en toont de procedure, de deadline of het instapmoment en een Go/No-Go op de toelatings-, kwaliteits- en personeelseisen. Bid Copilot haalt de inkoopdocumenten op en zet alle eisen in een werkende eisenmatrix met per eis of je eraan voldoet, plus de gunningscriteria met weging als er concurrentie is. Dit artikel is voorlichting, geen juridisch advies; bij een geschil is een aanbestedingsadvocaat de juiste hulp. Terug naar aanbesteding Wmo.